ПЕШГИРИИ ЭКСТРЕМИЗМ ВА ТЕРРОРИЗМ — ВАЗИФАИ МУҲИМИ ДАВЛАТ ВА ҶОМЕА

Дар шароити муосири ҷаҳонишавӣ, рушди босуръати технологияҳои иттилоотию коммуникатсионӣ ва густариши равандҳои ҷаҳонӣ пешгирии экстремизм ва терроризм яке аз масъалаҳои муҳими таъмини амнияти миллӣ, ҳифзи суботи ҷомеа ва таҳкими пояҳои давлатдорӣ ба ҳисоб меравад. Ин зуҳуроти хатарнок метавонанд ба ҳаёти осоиштаи шаҳрвандон, ваҳдати миллӣ, тартиботи ҷамъиятӣ ва рушди устувори кишвар таъсири манфӣ расонанд. Аз ин рӯ, муқовимат ба онҳо на танҳо вазифаи мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, балки масъулияти муштараки давлат, ҷомеа ва ҳар як шаҳрванд мебошад.

Экстремизм (ифротгароӣ) зуҳуроти номатлубест, ки дар шаклҳои гуногун зоҳир гардида, метавонад ба барангехтани кинаву адоват, таҳаммулнопазирӣ, халалдор сохтани амнияти ҷомеа ва поймол намудани ҳуқуқу озодиҳои инсон равона шавад. Терроризм бошад, яке аз шаклҳои хатарноки ҷинояткорӣ буда, бо истифода ё таҳдиди истифодаи зӯроварӣ бо мақсади тарсонидани аҳолӣ, таъсир расонидан ба қабули қарорҳои мақомоти давлатӣ ё ноором сохтани вазъи ҷамъиятӣ алоқаманд мебошад. Ҳар ду зуҳурот ба арзишҳои умумиинсонӣ, сулҳу субот ва ҳамзистии осоиштаи ҷомеа таҳдид мекунанд.

Асосҳои ҳуқуқии муқовимат ба ин зуҳуроти номатлуб дар Ҷумҳурии Тоҷикистон тавассути Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, қонунгузории миллӣ ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ, аз ҷумла қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат ба экстремизм» ва «Дар бораи муқовимат ба терроризм», муайян карда шудаанд. Ҳадафи татбиқи ин санадҳо пешгирии чунин зуҳурот, ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, таъмини амнияти ҷамъиятӣ ва таҳкими волоияти қонун мебошад.

Бо мақсади тақвият бахшидани корҳои пешгирикунанда ва таъмини иҷрои чорабиниҳои дахлдор, тибқи фармоиши директори Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 31 июли соли 2026, № 26, Нақшаи дохилиидоравӣ оид ба амалисозии Стратегияи пешгирии экстремизм ва терроризм барои солҳои 2026–2030 тасдиқ гардидааст. Татбиқи нақшаи мазкур ба баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии кормандон, тақвияти корҳои фаҳмондадиҳӣ ва пешгирикунанда, инчунин таъмини иҷрои саривақтии чорабиниҳои пешбинишуда равона шудааст.

Пешгирии экстремизм ва терроризм пеш аз ҳама аз баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқӣ, сиёсӣ ва фарҳангии шаҳрвандон оғоз меёбад. Ҳар як шахс бояд ҳуқуқу уҳдадориҳои худро донад, талаботи қонунгузориро риоя намояд ва ба арзишҳои сулҳу субот, таҳаммулпазирӣ ва эҳтироми ҳамдигар арҷ гузорад. Дар ин раванд тарбияи ҷавонон дар рӯҳияи ватандӯстӣ, худшиносию худогоҳии миллӣ, эҳтиром ба арзишҳои миллӣ ва умумибашарӣ, инчунин ташаккули тафаккури мустақилона ва масъулиятшиносӣ аҳаммияти махсус дорад.

Дар замони рушди технологияҳои рақамӣ истифодаи дуруст ва масъулиятноки шабакаҳои иҷтимоӣ низ яке аз самтҳои муҳими пешгирӣ ба ҳисоб меравад. Шаҳрвандон бояд ҳангоми истифодаи интернет ба мазмун ва манбаи иттилоот таваҷҷуҳ зоҳир намуда, аз паҳн кардани хабарҳои бардурӯғ, маводи иғвоангез ва иттилооте, ки метавонад кинаву адоват ё таҳаммулнопазириро барангезад, худдорӣ намоянд. Санҷидани дурустии маълумот ва такя ба манбаъҳои боэътимод барои пешгирии таъсири манфии иттилооти носанҷида муҳим мебошад.

Дар пешгирии ин зуҳурот нақши оила, муассисаҳои таълимӣ, мақомоти давлатӣ, воситаҳои ахбори омма ва ҷомеаи шаҳрвандӣ хеле муҳим аст. Оила дар ташаккули ҷаҳонбинӣ ва ахлоқи фарзандон нақши асосӣ дошта, муассисаҳои таълимӣ барои баланд бардоштани сатҳи дониш, тарбияи ҳуқуқӣ ва ташаккули мавқеи фаъоли шаҳрвандӣ мусоидат мекунанд. Ҳамкории муассисаҳои давлатӣ ва ҷомеа имкон медиҳад, ки корҳои фаҳмондадиҳӣ самараноктар ба роҳ монда шуда, барои пешгирии омилҳои мусоидаткунанда ба ифротгароӣ заминаи мусоид фароҳам оварда шавад.

Кормандони мақомоти давлатӣ, аз ҷумла кормандони Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, низ уҳдадоранд дар доираи ваколатҳои хизматии худ ба риояи қонунгузорӣ, таҳкими интизоми меҳнатӣ, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ ва иҷрои саривақтии чорабиниҳои пешбинишуда саҳм гузоранд. Риояи меъёрҳои ахлоқи хизматӣ, муносибати масъулона ба вазифаҳои хизматӣ ва иштироки фаъолона дар чорабиниҳои иттилоотию фаҳмондадиҳӣ аз ҷумлаи омилҳое мебошанд, ки ба таҳкими муҳити солими иҷтимоӣ ва баланд бардоштани ҳисси масъулияти шаҳрвандӣ мусоидат мекунанд.

Ҳамзамон, пешгирии экстремизм ва терроризм бояд бо риояи қатъии қонун, эҳтироми ҳуқуқу озодиҳои инсон ва татбиқи чораҳои қонунию пешгирикунанда амалӣ карда шавад. Баланд бардоштани сатҳи огоҳии шаҳрвандон, таҳкими эътимод ба мақомоти давлатӣ ва густариши ҳамкории созанда миёни ниҳодҳои дахлдор барои таъмини амнияти ҷомеа аҳаммияти муҳим доранд.

Хулоса, пешгирии экстремизм ва терроризм вазифаи муҳими давлат ва ҷомеа буда, саҳми ҳар як шаҳрванд дар ҳифзи сулҳу субот ва амнияти миллӣ зарур мебошад. Танҳо тавассути эҳтироми қонун, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ, тарбияи насли ҷавон дар рӯҳияи ватандӯстӣ, истифодаи масъулонаи технологияҳои иттилоотӣ ва ҳамкории созандаи тамоми қишрҳои ҷомеа метавонем фазои амну осоишта, ваҳдати миллӣ ва рушди устувори Ҷумҳурии Тоҷикистонро ҳифз намоем.